Longevity-voeding

Wat verouderingsonderzoek over voeding bestudeert — en hoe sterk de bewijzen zijn

Oud worden wil bijna iedereen, oud zijn niemand. De genetica bepaalt een deel, de rest hangt af van je dagelijks leven en wat er op je bord ligt. Wat voeding met levensduur te maken heeft, is een van de actiefste onderzoeksgebieden van de afgelopen jaren — met veel celexperimenten, enkele dierstudies en weinig robuuste gegevens bij mensen. Zeker is: eten levert de micronutriënten zonder welke de stofwisseling niet werkt. Dit artikel zet op een rij wat er onderzocht wordt en hoe ver de bewijzen reiken.

De betekenis van antioxidanten

Oxidatieve stress ontstaat wanneer de celstofwisseling meer vrije radicalen produceert dan het lichaam kan neutraliseren. Antioxidanten zijn de tegenspelers van deze moleculen. Bessen, donkergroen bladgroente en kruiden zoals kurkuma leveren er bijzonder veel van. Of een antioxidantrijke voeding het verouderingsproces werkelijk vertraagt, is onderwerp van onderzoek (Giampieri et al., 2015); robuuste langetermijngegevens bij mensen ontbreken tot op heden.

Gezonde vetten voor hart en hersenen

EPA en DHA zijn de twee langketenige omega-3-vetzuren uit vis en algen. Hiervoor bestaan goedgekeurde claims: EPA en DHA dragen bij aan een normale hartfunctie, DHA draagt bij aan de instandhouding van een normale hersenfunctie en een normaal gezichtsvermogen. Vette zeevis zoals zalm of haring levert ze; wie zelden vis eet, grijpt naar omega-3-preparaten uit visolie of micro-algen. Welke rol deze vetzuren daarnaast spelen bij ontstekingsprocessen, wordt al decennialang onderzocht (Calder, 2015).

Spermidine en andere plantaardige stoffen in het vizier van het onderzoek

Sommige plantaardige stoffen staan in het verouderingsonderzoek bijzonder in de belangstelling, met name spermidine. Het is een polyamine dat in elke levende cel voorkomt en wordt onderzocht in verband met autofagie — het eigen recyclingprogramma van de cel. Het werk van Eisenberg et al. (2009) heeft dit verband onderzocht; de resultaten zijn tot nu toe overwegend afkomstig uit cel- en dierexperimenten. Via de voeding zit spermidine vooral in tarwekiemen, sojabonen, paddenstoelen en gerijpte kaas. Geconcentreerd is de stof verkrijgbaar als spermidine voedingssupplement.

Vitaminen en mineralen met getoetste claims

Bij vitaminen en mineralen is de situatie anders dan bij plantaardige stoffen: hiervoor bestaan getoetste, in het EU-register opgenomen claims. Vitamine C draagt bij aan een normale werking van het immuunsysteem. Zink draagt bij aan de instandhouding van een normale huid en normaal haar en heeft een functie bij celdeling. Zulke zinnen klinken nuchter — en dat zijn ze ook. Ze gelden voor de basisvoorziening, niet voor een extra portie. De basis blijft een gevarieerde voeding; supplementen sluiten hiaten.

Vezels, darmflora en wat daaruit volgt

Vezels bereiken de dikke darm onverteerd en zijn daar voeding voor de darmbacteriën; bij de afbraak ontstaan kortketenige vetzuren zoals butyraat. In hoeverre de samenstelling van deze bacteriegemeenschap samenhangt met veroudering, is een groot onderzoeksthema (Bischoff, 2011). Praktisch betekent dit: peulvruchten, volkorenproducten, groente en gefermenteerde voedingsmiddelen zoals zuurkool of kefir regelmatig op je bord. Algenpoeders zoals chlorella of het Power Foods Trio vullen dit aan, maar vervangen geen portie groente. Dit artikel dient ter informatie en vervangt geen medisch advies.

Polyfenolen: wat er daadwerkelijk gemeten is

Nauwelijks een begrip wordt in de longevity-discussie zo vaak genoemd en zo zelden gekwantificeerd als 'polyfenolen'. De reden is concreet: het is niet één stof, maar een enorme familie met sterk uiteenlopende chemische structuren — en de gangbare sneltests die een totaalsom weergeven, zijn daarvoor te weinig specifiek.

De meest grondige inventarisatie is de Phenol-Explorer-database. Voor een analyse in het European Journal of Clinical Nutrition (2010) werden daaruit de gehalten van 502 afzonderlijke polyfenolen — glycosiden, esters en aglyca — in 452 voedingsmiddelen opgezocht en opgeteld tot een totaalscore per voedingsmiddel. Zo ontstond de lijst van de 100 rijkste bronnen.

De waarde van dit werk ligt minder in individuele koplopers dan in de methode: pas wanneer de afzonderlijke stoffen chromatografisch bepaald en vervolgens opgeteld worden, is een getal vergelijkbaar. Een waarde die uit een kleurtest stamt, is iets anders — ook als op beide 'totale polyfenolen' staat.

Bronnen

De cijfers over de database zijn afkomstig uit:

Pérez-Jiménez J, Neveu V, Vos F, Scalbert A: Identification of the 100 richest dietary sources of polyphenols: an application of the Phenol-Explorer database. Eur J Clin Nutr 2010;64 Suppl 3:S112–20. PubMed 21045839

Het werk rangschikt voedingsmiddelen op basis van gemeten gehalte. Over effecten in het lichaam zegt het niets, en hier staat daar ook niets over.

Gerelateerde lexiconartikelen

Omega 3 Epa Dha Curcuma Curcumine Spermidine

Veelgestelde vragen

Welke rol spelen antioxidanten bij veroudering?

Ze vangen vrije radicalen af die voortdurend ontstaan tijdens de stofwisseling. Of dat het verouderingsproces meetbaar vertraagt, is nog niet vastgesteld — de gegevens zijn grotendeels afkomstig uit celexperimenten.

Wat is er bewezen over omega-3-vetzuren?

EPA en DHA dragen bij aan een normale hartfunctie, DHA daarnaast aan de instandhouding van een normale hersenfunctie en een normaal gezichtsvermogen. Beide zijn goedgekeurde claims.

Wat is spermidine?

Een polyamine dat in elke levende cel voorkomt. In het verouderingsonderzoek wordt het bestudeerd in verband met autofagie, het recyclingprogramma van de cel. Bij mensen is de onderbouwing nog dun.

Welke voedingsstoffen hebben getoetste claims voor het immuunsysteem?

Vitamine C, vitamine D, folaat en de mineralen zink en selenium. Voor plantaardige stoffen bestaan dergelijke claims niet.

Wat heeft de darm met veroudering te maken?

In de dikke darm breken bacteriën de vezels af die de dunne darm niet kan verteren. In hoeverre deze bacteriegemeenschap samenhangt met veroudering, wordt momenteel intensief onderzocht.

Bijpassende producten

Spermidin Hooggedoseerd 5mg 3 Pack 6 Maanden Kopen Power Foods Trio Bio Spirulina Dulse Gerstengras Set

Meer artikelen

7-dagenplan: voeding rondom de lever Spermidinrijk voedingsplan Gerst gras en chlorofyl Levergesondheid door voeding