De mens behoort tot de weinige zoogdieren die vitamine C niet zelf kunnen aanmaken — anders dan ratten of honden moet ons lichaam ascorbinezuur via de voeding opnemen. Padayatty en Levine hebben in Oral Diseases 2016 samengevat waarom dat fysiologisch van belang is: vitamine C werkt als cofactor voor vijftien lichaamseigen enzymen en wordt via twee specifieke natriumafhankelijke transporters de cellen in gevoerd. Het oxidatieproduct dehydroascorbaat maakt daarentegen gebruik van de glucosetransporters — een detail dat verklaart waarom de concentratie sterk verschilt per weefsel.
Volgens Padayatty en Levine hangen de plasmawaarden af van vier factoren: opgenomen hoeveelheid, biologische beschikbaarheid, renale uitscheiding en verbruik. Dat is de reden waarom de vraag naar de juiste dosering moeilijker te beantwoorden is dan ze klinkt.
Een gebufferd preparaat zoals het Vitamine C forte 540 uit het assortiment levert per capsule 1080 mg vitamine C — verdeeld over calciumascorbaat (1040 mg), magnesiumascorbaat (200 mg), ascorbylpalmitaat (80 mg) en kaliumascorbaat (50 mg). Ter vergelijking: de Europese referentiewaarde (NRV) bedraagt 80 mg; één capsule komt dus overeen met ongeveer 13,5 keer die referentie. Wie een middelgrote rode paprika eet, neemt ongeveer 140 mg op — je zou dus zo'n 7 à 8 paprika's moeten eten om op hetzelfde vitamine C-gehalte te komen als in één capsule. De 90 capsules voor 35,90 euro kosten bij één capsule per dag ongeveer 40 cent per portie.
Waarom vier verschillende ascorbaten? Zuiver ascorbinezuur is zuur en kan bij een gevoelige maag klachten veroorzaken. Mineraalzouten van ascorbinezuur — de zogenoemde gebufferde vormen — veranderen de pH-waarde. Of dat in de praktijk een merkbaar verschil maakt, verschilt per persoon en is in de literatuur niet definitief beantwoord.
Naast de vier ascorbaatvarianten bevat de capsule ook plantaardige begeleidende stoffen: 84 mg citrusbioflavonoïden met 50 mg hesperidine, 50 mg rutine, 84 mg druivenpitextract (waarvan 50 mg OPC en 80 mg polyfenolen) en 50 mg quercetine. Deze stoffen komen van nature voor op de plaatsen waar vitamine C in fruit zit — hesperidine bijvoorbeeld in de witte binnenkant van sinaasappels.
De stand van het onderzoek naar vitamine C is gemengd en op sommige punten tegenstrijdig. Kaźmierczak-Barańska en collega's beschreven in 2020 in Nutrients de 'twee gezichten' van ascorbinezuur: het fungeert enerzijds als vrije-radicalenvanger, maar kan onder bepaalde omstandigheden ook pro-oxidatief werken. De auteurs bespreken mogelijke effecten op de redoxbalans in het centrale zenuwstelsel en biomarkers voor oxidatieve DNA-schade — met de duidelijke kanttekening dat de bewijslast nog open is.
Enescu en collega's onderzochten in 2022 in het Journal of Cosmetic Dermatology topische vitamine C-derivaten, dus toepassingen op de huid. Chemisch gemodificeerde vormen zouden de stabiliteit en de huidopname verbeteren. Dat betreft de cosmetische toepassing, niet de orale inname.
Er zijn ook gebieden waarop vitamine C intensief is onderzocht, maar waarbij de resultaten zijn tegengevallen. Fujii en collega's concludeerden in 2022 in Anaesthesia, Critical Care & Pain Medicine dat vitamine C bij sepsis veel vragen onbeantwoord laat — het aanvankelijke enthousiasme na kleine positieve studies werd door grotere studies niet bevestigd.
Gunton en Bechara stelden in 2023 in het Medical Journal of Australia de vraag of een tekort aan vitamine C in geïndustrialiseerde landen wordt onderschat. Scheurbuik, de klassieke tekortziekte, geldt als zeldzaam. Toch duikt subklinisch tekort — waarden onder het optimum, maar zonder acute symptomen — in onderzoeken vaker op dan lange tijd werd aangenomen.
Wat het onderzoek niet aantoont: er is tot op heden geen overtuigend bewijs dat hoge doses vitamine C verkoudheden voorkomen of het immuunsysteem in preventieve zin 'versterken'. Vitamine C is betrokken bij immuunfuncties — dat staat buiten kijf. Maar de stap van 'is betrokken bij' naar 'beschermt tegen ziekte' is wetenschappelijk niet hard onderbouwd. Wie een capsule van 1080 mg neemt, moet weten dat een groot deel daarvan via de nieren wordt uitgescheiden — precies het mechanisme dat Padayatty en Levine beschrijven.
De drie boeken en de ingrediënten van de AW-keuken, van selderijsap tot de HMDS-componenten, vind je bij de Anthony-William-boeken en ingrediënten.
Werking
Vitamine C werkt volgens Padayatty en Levine (Oral Diseases 2016) als cofactor voor vijftien menselijke enzymen en wordt via specifieke transporters de cellen in gevoerd. Kaźmierczak-Barańska et al. (Nutrients 2020) beschrijven zowel antioxidatieve als pro-oxidatieve effecten, die dosisafhankelijk zijn. Voor de toepassing bij sepsis concluderen Fujii et al. (Anaesthesia, Critical Care & Pain Medicine 2022) dat veel vragen nog open blijven.
Dosering
Het product levert 1080 mg gebufferd vitamine C per capsule — dat komt overeen met 1350% van de Europese referentiewaarde (NRV = 80 mg). Het lichaam neemt vitamine C hoeveelheidsafhankelijk op; boven een bepaalde plasmaconcentratie neemt de renale uitscheiding toe, zoals Padayatty en Levine (2016) beschrijven. Hogere enkelvoudige doses leiden dus niet lineair tot hogere weefselconcentraties.
Natuurlijke bronnen
Citrusvruchten, paprika, kiwi, broccoli, bessen, rozenbottels.
Veelgestelde vragen
Wat betekent 'gebufferd vitamine C'?
Bij gebufferde vormen is het ascorbinezuur gebonden aan mineralen — in dit product aan calcium, magnesium en kalium. Daardoor is de verbinding niet meer zuur. Zuiver ascorbinezuur kan bij gevoelige mensen de maag prikkelen.
Hoeveel vitamine C zit er in één capsule?
1080 mg, verdeeld over vier verschillende ascorbaatvarianten. Dat komt overeen met 13,5 keer de Europese referentiewaarde van 80 mg per dag.
Waarom zitten er bioflavonoïden, OPC en quercetine in?
Deze plantaardige stoffen komen van nature voor op de plaatsen waar vitamine C in fruit zit — zoals hesperidine in citrusvruchten of OPC in druivenpitten. De capsule bevat 84 mg citrusbioflavonoïden, 84 mg druivenpitextract en 50 mg quercetine.
Kan je te veel vitamine C nemen?
Het lichaam regelt de opname zelf: boven een bepaalde plasmaconcentratie wordt overtollig vitamine C volgens Padayatty & Levine (2016) via de nieren uitgescheiden. Zeer hoge doses kunnen bij sommige mensen spijsverteringsklachten veroorzaken.
Hoe lang gaat een pot mee?
Bij één capsule per dag zijn 90 capsules voldoende voor drie maanden. Dat komt neer op een prijs van ongeveer 40 cent per dag.
Is vitamine C uit fruit gelijkwaardig aan capsules?
Chemisch gezien is ascorbinezuur ascorbinezuur. Het verschil zit in de hoeveelheid en de begeleidende stoffen: een paprika levert ongeveer 140 mg, plus vezels en andere vitaminen. Voor 1080 mg zou je zo'n 7 à 8 paprika's moeten eten.
Beschermt vitamine C tegen verkoudheden?
Overtuigend bewijs daarvoor ontbreekt. Vitamine C is betrokken bij immuunfuncties, maar de onderzoeksresultaten over een preventieve werking tegen verkoudheden zijn niet eensluidend.
