Functionele paddenstoelen staan in Oost-Azië al eeuwenlang op het menu en in de traditionele geneeskunde. Reishi, shiitake, cordyceps en maitake zijn de vier soorten die hier het vaakst te vinden zijn — als gedroogde paddenstoel, als poeder of als extract.
Dit overzicht vertelt wat de afzonderlijke soorten botanisch zijn, welke ingrediënten worden onderzocht, waar ze vandaan komen en hoe je ze bereidt. Gezondheidsclaims vind je hier niet: voor paddenstoelen bestaat in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaim.
Reishi: de paddenstoel van de lange levensduur in de TCM
Reishi, botanisch Ganoderma lucidum, groeit als harde, lakglanzende boompaddenstoel. In de traditionele Chinese geneeskunde heet hij Ling Zhi en wordt hij al zo'n twee millennia gebruikt. Als eetbare paddenstoel is hij niet geschikt — hij is houtig en uitgesproken bitter. Vooral zijn triterpenen en polysacchariden worden onderzocht.
Reishi wordt daarom vrijwel altijd gebruikt als afkooksel, poeder of extract. Het grootste deel van het beschikbare onderzoek is afkomstig uit het laboratorium; betrouwbare uitspraken voor mensen ontbreken vooralsnog. Meer over reishi vind je in ons woordenboek.
Shiitake: de eetbare paddenstoel onder de functionele paddenstoelen
Shiitake, Lentinula edodes, is de bekendste eetbare paddenstoel van deze groep. In Japan en China wordt hij al eeuwen gekweekt op hardhout, tegenwoordig meestal op beukenhout- of eikenhoutsubstraat. Gedroogd ontwikkelt hij een krachtig umami-aroma dat verse paddenstoelen niet hebben. Het polysaccharide lentinan staat centraal in het onderzoek.
Zijn grote voordeel ten opzichte van de andere soorten: shiitake kun je gewoon koken. Week gedroogde paddenstoelen 20 minuten, gebruik het weekwater als bouillon, verwijder de taaie stelen en snijd de hoeden in reepjes. Past bij rijst, noedels, soepen en stoofgerechten.
Cordyceps: de paddenstoel uit het hoogland
Cordyceps omvat meerdere soorten; in de handel gaat het vooral om Cordyceps sinensis en Cordyceps militaris. De wilde vorm groeit in het Tibetaanse hoogland op vlinderpoppenrupsen en behoort tot de duurste natuurproducten ter wereld. Wat in de handel verkrijgbaar is, komt vrijwel altijd uit kweek op plantaardig substraat, omdat de ene soort te kweken valt en de andere nauwelijks.
In de Tibetaanse en Chinese traditie wordt cordyceps in verband gebracht met herders en later met sporters; sportmedisch bewijs bij mensen ontbreekt. Wie op zoek is naar kant-en-klare combinaties, vindt in ons assortiment bijvoorbeeld het 21-daagse pakket Manneskraft Boost.
Maitake: de klapperzwam
Maitake, Grifola frondosa, groeit in grote, gevederde trossen aan de voet van oude eiken en kastanjebomen. De Nederlandse naam is klapperzwam, de Japanse naam betekent vertaald 'dansende paddenstoel'. Jonge exemplaren zijn een goede eetbare paddenstoel met een kruidige, licht nootachtige smaak.
In het onderzoek staan zijn bètaglucanen centraal, een groep polysacchariden uit de celwand. Voor paddenstoelen bestaat in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaim — wat je hier leest, is de stand van onderzoek, geen werkingsbelofte. Niets met paddenstoelen te maken, maar eveneens een vast onderwerp bij voedingssupplementen: Coenzym Q10.
Gebruik en integratie van functionele paddenstoelen
Functionele paddenstoelen zijn in drie vormen verkrijgbaar: gedroogd als hele paddenstoel, als poeder van de gemalen vruchtlichamen en als extract. Het extract lost met heet water of alcohol gericht ingrediënten op en is sterker geconcentreerd; bij poeder krijg je de hele paddenstoel inclusief vezels. Welke vorm je kiest, bepaalt onder andere de biologische beschikbaarheid.
Bij de aankoop loont het om te kijken of vruchtlichamen of mycelium zijn verwerkt, waar de grondstof vandaan komt en of er op schadelijke stoffen wordt getest. Paddenstoelen nemen op uit hun substraat wat daarin aanwezig is. Dezelfde zorgvuldigheid geldt voor plantaardige combinatiepreparaten zoals onze Leberkraft – 30-daagse leverboost.
Functionele paddenstoelen zijn voedingsmiddelen, geen geneesmiddelen, en ze vervangen geen gevarieerde voeding. Als je medicijnen gebruikt of een aandoening hebt, bespreek de inname dan vooraf met je arts. Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies.
Gerelateerde lexiconartikelen
Veelgestelde vragen
Wat zijn functionele paddenstoelen?
Functionele paddenstoelen is een verzamelbegrip voor paddestoelsoorten die in Oost-Azië traditioneel niet alleen werden gegeten, maar ook in de geneeskunde werden gebruikt — zoals reishi, shiitake, cordyceps en maitake.
Hoe kan ik functionele paddenstoelen gebruiken?
Als eetbare paddenstoel in de keuken, als poeder in dranken of als geconcentreerd extract in capsules. Shiitake en jonge maitake kun je gewoon koken; reishi en cordyceps zijn praktisch alleen als aftreksel te gebruiken.
Kunnen functionele paddenstoelen bijwerkingen hebben?
Intoleranties en allergische reacties zijn mogelijk. Als je medicijnen gebruikt of een aandoening hebt, bespreek de inname dan vooraf met je arts.
Wat is er bekend over functionele paddenstoelen en het immuunsysteem?
Voor paddenstoelen bestaat in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaim. Vooral hun polysacchariden worden onderzocht, waaronder bètaglucanen en lentinan; betrouwbare uitspraken voor mensen ontbreken vooralsnog.
Zijn functionele paddenstoelen voor iedereen geschikt?
Tijdens zwangerschap en borstvoeding zijn functionele paddenstoelen niet onderzocht. Wie allergisch is voor paddenstoelen, medicijnen gebruikt of een aandoening heeft, bespreekt de inname vooraf met de arts.
