Een donker, harsachtig materiaal dat uit rotspleten in hoge bergstreken treedt — zo laat Shilajit zich het nuchterst omschrijven. De stof wordt al lange tijd gebruikt in de traditionele Indiase geneeskunde en draagt afhankelijk van de regio verschillende namen: Mumijo in het Russischtalige gebied, Asphaltum of Mineral Pitch in de Engelstalige wereld, Shilajeet in delen van Zuid-Azië.
Wat Shilajit chemisch precies bevat, is tot op heden niet volledig opgehelderd. Kamgar et al. wijzen in een overzichtsartikel in Critical Reviews in Analytical Chemistry (2025) erop dat er nog altijd geen uitputtende chemische analyse van alle aanwezige stoffen bestaat. Ook over het ontstaan lopen de opvattingen uiteen — sommige onderzoekers gaan uit van plantaardige resten, anderen van dierlijke uitscheidingen, weer anderen van een langzame afscheiding uit het gesteente. Als vermoedelijk relevante bestanddelen worden steeds opnieuw fulvinezuur en dibenzo-α-pyronen genoemd (Stohs, Phytotherapy Research 2014).
Het overzichtsartikel van Agarwal et al. in Phytotherapy Research (2007) beschrijft Shilajit als een complex mengsel van organische humusstoffen en plantaardige en microbiële metabolieten, gevormd in de rizosfeerschil van bergrotsen. De belangrijkste vindplaatsen liggen in de Himalaya, de Altaj en de Kaukasus.
Over de stand van het onderzoek: Pandit et al. onderzochten in Andrologia (2016) bij mannelijke vrijwilligers tussen 45 en 55 jaar het effect van gezuiverd Shilajit op hormoonwaarden. In de gerandomiseerde, dubbelblinde en placebogecontroleerde studie kregen de deelnemers gedurende 90 dagen tweemaal daags 250 mg. In de verumgroep stegen totaaltestosteron, vrij testosteron en DHEAS ten opzichte van de placebogroep (P < 0,05), terwijl de gonadotrope hormonen LH en FSH stabiel bleven. Pingali & Nutalapati publiceerden in 2022 in Phytomedicine een gerandomiseerde studie bij postmenopauzale vrouwen met osteopenie, waarbij een Shilajit-extract dosisafhankelijk in verband werd gebracht met veranderingen in markers van oxidatieve stress, ontsteking en botdichtheid. Stohs (2014) concludeert dat het veiligheidsprofiel op basis van beschikbare dier- en humane gegevens goed gedocumenteerd is, maar dat gecontroleerde humane studies vooralsnog beperkt in aantal blijven.
Wat het onderzoek uitdrukkelijk niet levert: een volledig bewijs van de chemische samenstelling, gestandaardiseerde analysemethoden voor alle handelsproducten en een groot aantal onafhankelijke klinische studies. Veel is tot dusver gebaseerd op dierproeven, in-vitro-experimenten of kleine humane studies van afzonderlijke onderzoeksgroepen. In de EU zijn voor Shilajit geen gezondheidsclaims toegelaten op grond van de Health Claims Verordening.
Een blik op het product in het assortiment: de capsules bevatten elk 500 mg Mumijo-extract in een 10:1-concentratie. Rekenkundig komt dat neer op het extract uit 5 g uitgangsmateriaal per capsule — bij twee capsules per dag dus 10 g uitgangsmateriaal. Een pot bevat 60 capsules, de voordeelset omvat drie potten met in totaal 180 capsules. Bij één capsule per dag is de set goed voor 180 dagen, bij twee capsules voor 90 dagen — wat toevallig precies overeenkomt met de studieduur bij Pandit et al. (2016), al gebruikten de auteurs daar een gezuiverd Shilajit dat niet als 10:1-extract was gespecificeerd. Een directe vergelijking van de hoeveelheden is daarom niet mogelijk; extract en ruwe stof zijn twee verschillende referentiegrootheden.
De capsulewand bestaat uit plantaardig hydroxypropylmethylcellulose (HPMC); het product is veganistisch en geformuleerd zonder additieven zoals kleur- of aromastoffen. Wat de prijs betreft: 49,90 EUR voor 180 capsules komt neer op ongeveer 0,28 EUR per capsule, oftewel circa 0,55 EUR per dagportie bij twee capsules.
Wie Shilajit wil proberen, moet weten dat kwaliteit en zuiverheid sterk kunnen variëren. Onzuiver ruwe stof kan verontreinigingen uit het gesteente bevatten, waardoor in wetenschappelijke studies vrijwel uitsluitend gezuiverde extracten worden gebruikt. Bij aandoeningen, gelijktijdig gebruik van medicijnen, zwangerschap of borstvoeding wordt aangeraden vooraf een arts of heilpraktiker te raadplegen.
Wat voor hem bedoeld is en wat voor haar, houdt de pagina netjes uit elkaar — te bekijken bij de pakketten voor man en vrouw.
Werking
In een gerandomiseerde studie van 90 dagen bij mannen tussen 45 en 55 jaar observeerden Pandit et al. (Andrologia 2016) bij tweemaal daags 250 mg gezuiverd Shilajit significante veranderingen in totaaltestosteron, vrij testosteron en DHEAS ten opzichte van placebo. Pingali & Nutalapati (Phytomedicine 2022) rapporteren in een gerandomiseerde studie bij postmenopauzale vrouwen met osteopenie dosisafhankelijke effecten van een Shilajit-extract op markers van oxidatieve stress en botdichtheid. Stohs (Phytotherapy Research 2014) concludeert dat betrouwbare humane studies vooralsnog beperkt in aantal zijn.
Dosering
In de studie van Pandit et al. (2016) werd gedurende 90 dagen tweemaal daags 250 mg gezuiverd Shilajit gebruikt. Het product in het assortiment bevat 500 mg Mumijo-extract in een 10:1-concentratie per capsule — extract en ruwe stof zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar met de studiehoeveelheden. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van de fabrikant mag niet worden overschreden.
Natuurlijke bronnen
Bergstreken van de Himalaya, de Altaj en de Kaukasus
Veelgestelde vragen
Wat is Shilajit eigenlijk precies?
Shilajit is een donkere, harsachtige stof die uit rotspleten treedt in bergstreken zoals de Himalaya, de Altaj en de Kaukasus. Volgens Agarwal et al. (2007) bestaat het uit een mengsel van humusstoffen en plantaardige en microbiële metabolieten. Kamgar et al. (2025) wijzen erop dat de exacte chemische samenstelling tot op heden niet volledig is opgehelderd.
Waarom zijn er twee namen: Mumijo en Shilajit?
Het gaat om dezelfde stof met regionaal verschillende benamingen. Shilajit stamt uit de ayurvedische traditie van Zuid-Azië, Mumijo (ook Mumiyo) uit het Russischtalige gebied. Verdere synoniemen zijn Asphaltum, Shilajeet en Mineral Pitch.
Hoeveel uitgangsmateriaal zit er in één capsule?
Het extract is gespecificeerd als 10:1. Bij 500 mg extract per capsule komt dat rekenkundig overeen met 5 g uitgangsmateriaal. Bij twee capsules per dag is dat 10 g ruwe stof.
Hoe lang is de voordeelset voldoende?
De set bevat drie potten met elk 60 capsules, in totaal 180 stuks. Bij één capsule per dag is hij goed voor 180 dagen, bij twee capsules voor 90 dagen.
Is Shilajit geschikt voor veganisten?
Ja. De capsulewand bestaat uit plantaardig hydroxypropylmethylcellulose (HPMC). De fabrikant geeft aan dat de capsules veganistisch zijn en vrij van kleurstoffen, aroma's en genetisch gemodificeerde organismen.
Zijn er toegelaten gezondheidsclaims voor Shilajit?
Nee. In de EU zijn voor Shilajit geen health claims toegelaten op grond van de Health Claims Verordening. Bestaande studies beschrijven onderzoeksresultaten, maar vormen geen basis voor reclame-uitingen.
Wie mag Shilajit niet zonder overleg gebruiken?
Bij aandoeningen, gelijktijdig gebruik van medicijnen, tijdens zwangerschap en borstvoeding en bij kinderen en jongeren wordt aangeraden vooraf overleg te plegen met een arts of heilpraktiker.
