Rhodiola rosea groeit in koude berggebieden — in Scandinavië, Siberië en Centraal-Azië wordt de wortel van oudsher gebruikt om lichamelijke en geestelijke belasting het hoofd te bieden. Botanisch behoort de plant tot de vetplanten; de Nederlandse naam rozenwurtel verwijst naar de rozenachtige geur van de versgeknipte wortel. In de wetenschappelijke literatuur wordt ze gerekend tot de zogeheten adaptogenen, een groep planten waaraan een niet-specifieke aanpassing aan stress wordt toegeschreven.
Chemische analyse laat een breed scala aan ingrediënten zien. Panossian et al. beschreven in 2010 in Phytomedicine zo’n 140 geïsoleerde verbindingen uit wortel en rhizoom, waaronder monoterpenalcoholen, fenylpropanoïden, flavonoïden en proanthocyanidinen. Als richtinggevende werkzame stoffen gelden doorgaans salidroside en rosavine — aan hen wordt ook de kwaliteit van extracten gemeten.
Over de stand van het onderzoek: Ivanova Stojcheva & Quintela evalueerden in 2022 in Molecules klinische studies naar Rhodiola-preparaten. Onderzocht werden vooral cognitieve prestaties, mentale belastbaarheid en symptomen van levensstress, uitputting en burn-out. Cropley et al. voerden in 2015 in Phytotherapy Research een onderzoek uit bij 80 licht angstige deelnemers die gedurende 14 dagen twee keer per dag 200 mg Rhodiola-extract (Vitano) innamen. Gerapporteerd werd een afname van de zelfgerapporteerde scores voor angst, stress, boosheid en verwarring; op cognitieve testprestaties had de inname in deze studie geen meetbaar effect. De studie had echter geen placebocontrole, wat de bewijskracht beperkt.
Op sportgebied vatte Tinsley et al. in 2024 in het British Journal of Nutrition zestien humane studies samen. Als typische studiedosering wordt daar ongeveer 200 mg Rhodiola-extract met zo’n 1 % salidroside en 3 % rosavine genoemd, ingenomen circa 60 minuten voor inspanning. De auteurs melden een mogelijke verlenging van de tijd tot uitputting bij acuut gebruik; voor chronische suppletie is het bewijs volgens het overzicht dun. Pu et al. beschreven in 2020 in Biomedicine & Pharmacotherapy preklinisch onderzoek naar ontstekingsgerelateerde modellen — de resultaten zijn echter grotendeels afkomstig uit cel- en dierproeven, niet uit grote klinische studies bij mensen.
Wat het onderzoek uitdrukkelijk niet aantoont: er bestaat geen goedgekeurde gezondheidsclaim van de EFSA voor Rhodiola rosea. Grote placebogecontroleerde langetermijnstudies met uniforme extractkwaliteiten ontbreken. Veel bevindingen zijn gebaseerd op kleinere studies of preklinische modellen. Wie online uitspraken leest als 'Rhodiola geneest depressie', vindt daarvoor in de beschikbare onderzoeksdata geen solide grondslag.
Een blik op het product in ons assortiment, het Anti Stress Complex: één capsule bevat 150 mg Rhodiola-rosea-extract, gestandaardiseerd op 3 % salidrosiden. Dat komt per capsule neer op circa 4,5 mg salidrosiden. De Rhodiola wordt gecombineerd met 100 mg ashwagandha (7,5 % withanoliden, dus ongeveer 7,5 mg withanoliden per capsule), 100 mg Cordyceps sinensis (40 % polysachariden, oftewel circa 40 mg polysachariden), 50 mg Siberische ginseng (2 % eleutherosiden, circa 1 mg eleutherosiden) en 50 mg zoethoutwortelextract (20 % glycyrrhizine, circa 10 mg glycyrrhizine per capsule). De pot met 90 capsules kost 42,80 euro, wat bij één capsule per dag neerkomt op een dagprijs van circa 47,6 cent en goed is voor ruim drie maanden.
De hoeveelheid Rhodiola ligt daarmee onder de in veel sportstudies onderzochte dosering van 200 mg puur Rhodiola-extract — het preparaat werkt echter met een combinatie waarin meerdere adaptogenen zijn gebundeld. Het product is sinds 24 mei 2021 in het assortiment en heeft een plantaardige capsulewand van hydroxypropylmethylcellulose.
Kader: Rhodiola rosea is een van de beter onderzochte adaptogene planten, maar ook hier geldt de basisregel — een voedingssupplement vervangt geen slaap, beweging en een gevarieerde voeding. Wie veel last heeft van stress of aanhoudende vermoeidheid, doet er verstandig aan dat niet op eigen houtje met plantaardige capsules aan te pakken, maar eerst een arts te raadplegen.
Manneskraft, Prostakraft, de vrouwenpakketten en de duo's voor beiden — alles bij de man-en-vrouw-selectie.
Werking
Cropley et al. rapporteerden in 2015 in Phytotherapy Research na 14 dagen inname van 2 x 200 mg Rhodiola-extract een afname van zelfgerapporteerde scores voor angst, stress en boosheid — echter zonder placebocontrole. Ivanova Stojcheva & Quintela vatte in 2022 in Molecules klinische gegevens samen over levensstress, uitputting en mentale prestaties. Goedgekeurde EU-gezondheidsclaims voor Rhodiola rosea bestaan niet.
Dosering
In de samengevatte sportstudies (Tinsley et al., British Journal of Nutrition 2024) werd circa 200 mg Rhodiola-extract met zo’n 1 % salidroside en 3 % rosavine gebruikt, meestal 60 minuten voor inspanning. Cropley et al. 2015 werkten met 2 x 200 mg dagelijks gedurende 14 dagen. Het Anti Stress Complex levert per capsule 150 mg Rhodiola-extract (3 % salidrosiden, circa 4,5 mg salidrosiden), gecombineerd met vier andere plantaardige extracten — de doseringsaanbeveling vind je op de productverpakking.
Natuurlijke bronnen
Wortel van de Rhodiola-rosea-plant
Veelgestelde vragen
Wat is Rhodiola rosea eigenlijk?
Rhodiola rosea, ook wel rozenwurtel of gouden wortel genoemd, is een plant uit koude berggebieden. Gebruikt wordt de wortel. Ze behoort tot de adaptogenen, een plantengroep waaraan een niet-specifieke aanpassing aan belasting wordt toegeschreven.
Welke ingrediënten zijn bepalend?
Panossian et al. beschreven in 2010 zo'n 140 verbindingen uit de wortel. Als richtinggevende stoffen voor de standaardisering van extracten gelden salidroside en rosavine. Het Anti Stress Complex gebruikt een extract met 3 % salidrosiden.
Hoeveel salidroside zit er in één capsule van het Anti Stress Complex?
Één capsule bevat 150 mg Rhodiola-extract, gestandaardiseerd op 3 % salidrosiden. Dat komt neer op circa 4,5 mg salidrosiden per capsule.
Hoe lang gaat één pot mee?
De pot bevat 90 capsules en kost 42,80 euro. Bij één capsule per dag gaat hij drie maanden mee; de dagprijs bedraagt circa 47,6 cent.
Is Rhodiola goed onderzocht?
Er zijn meerdere klinische studies, onder andere naar stresssymptomen (Cropley et al. 2015) en uithoudingsprestaties (overzicht Tinsley et al. 2024). Grote placebogecontroleerde langetermijnstudies met uniforme extractkwaliteit ontbreken echter, en de EU heeft geen gezondheidsclaims voor Rhodiola goedgekeurd.
Is de capsulewand veganistisch?
De capsulewand bestaat uit hydroxypropylmethylcellulose, een plantaardig alternatief voor dierlijke gelatine.
Wat toont het onderzoek uitdrukkelijk niet aan?
Er is geen bewijs dat Rhodiola rosea ziekten geneest of medicijnen vervangt. In de studie van Cropley et al. 2015 waren ook geen meetbare verbeteringen op cognitieve testprestaties zichtbaar. Bij aanhoudende vermoeidheid of angst is een medische check-up verstandig.
