Spermidine is een polyamine — een kleine, stikstofhoudende verbinding die in elke lichaamscel voorkomt. De naam verwijst naar sperma, waarin verwante polyamines voor het eerst werden aangetroffen. In het verouderingsonderzoek is spermidine al jaren een veelbesproken onderwerp, meestal in verband met autofagie.
Wie wil weten waar spermidine in voeding zit, vindt hieronder een tabel met waarden voor afzonderlijke voedingsmiddelen. De verschillen zijn groot: tarwekiemen liggen qua gehalte ordes van grootte hoger dan groenten of kaas.
Wat is spermidine?
Spermidine komt in alle eukaryote cellen voor en speelt een rol bij celgroei en celdeling. Het lichaam maakt het zelf aan, neemt het op via voeding, en ook darmbacteriën produceren polyamines. Met het stijgen van de leeftijd daalt het spermidinegehalte in veel weefsels. In de wetenschap wordt spermidine vooral bestudeerd in verband met autofagie — het recyclingprogramma van de cel, waarbij beschadigde celonderdelen worden afgebroken en hergebruikt.
In hoeverre de inname via voeding invloed heeft op deze processen, is nog niet duidelijk. De meest opvallende resultaten komen uit celkweek en dierproeven; bij mensen zijn tot nu toe vooral observatiegegevens beschikbaar. Onderzoekers kijken ook naar de samenhang met oxidatieve stress en met de voorziening van micronutriënten. Harde conclusies zijn daar nog niet uit te trekken.
Tabel: spermidinegehalte in voedingsmiddelen
De volgende waarden zijn afkomstig uit analyses van afzonderlijke voedingsmiddelen. Ze variëren sterk afhankelijk van ras, rijpheidsgraad en herkomst. Aangegeven is spermidine in microgram per 100 gram:
| Voedingsmiddel | Spermidine (µg/100g) |
|---|---|
| Tarwekiemen | 24300 |
| Sojabonen | 1900 |
| Broccoli | 460 |
| Paddenstoelen | 210 |
| Kaas (gerijpt) | 200 |
De tabel helpt vooral bij het inschatten van de verhoudingen: tussen tarwekiemen en gerijpte kaas liggen twee grootteordes. Hoeveel er uiteindelijk wordt opgenomen, hangt ook af van de bereiding.
Voedingsmiddelen met een bijzonder hoog spermidinegehalte
Als spermidinrijk gelden onder meer artisjokken en met name tarwekiemen — het kiempje van de tarwekorrel, dat bij het malen tot wittemeel wordt verwijderd. Tarwekiemen leveren naast spermidine ook zink en vitamine E. Ze smaken nootachtig, zijn te strooien over muesli, yoghurt of salade en horen vanwege hun vetgehalte na het openen in de koelkast.
Sojabonen staan eveneens hoog in de lijst en zijn veelzijdig: als edamame, tofu, tempeh of spruiten. Daarna volgen broccoli, paddenstoelen en gerijpte kaas. Wie deze voedingsmiddelen regelmatig eet, komt zonder moeite aan een behoorlijke inname.
De rol van spermidine in de voeding
Voor polyamines bestaat geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid — noch een te bereiken minimum, noch een vastgestelde bovengrens. Wat via normale voeding wordt ingenomen, varieert sterk per eetpatroon; een mediterraan dieet met veel groenten, peulvruchten en gerijpte kaas ligt doorgaans hoger dan een dieet dat sterk uit bewerkte producten bestaat.
Wie deze voedingsmiddelen niet regelmatig eet, vindt spermidine als voedingssupplement. De grondstof daarvoor is doorgaans tarwekiemextract.
Voedingssupplementen met spermidine
In de handel zijn preparaten met een gestandaardiseerd gehalte verkrijgbaar, zoals ons hooggedoseerd spermidine. Het verschil met een voedingsmiddel is de vaste hoeveelheid per capsule: je weet precies wat je inneemt, zonder tabellen te hoeven raadplegen.
Bij de aankoop loont het om op drie punten te letten: de gedeclareerde hoeveelheid spermidine per dagdosering, de grondstofbron en of er op verontreinigende stoffen wordt getest. Tarwekiemextract is afkomstig uit tarwe — wie gluten moet vermijden, controleert de etikettering.
Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies.
Waarom polyaminetabellen elkaar vaak tegenspreken
Wie spermidinetabellen vergelijkt, stuit op een valkuil: sommige vermelden spermidine, andere polyamines totaal. Dat zijn drie verschillende stoffen — putrescine, spermidine en spermine —, en ze verdelen zich zeer ongelijk over de voedingsmiddelengroepen.
Een studie in Food & Nutrition Research (2011) heeft daarvoor uit de gepubliceerde literatuur een voedingsmiddelendatabank voor polyamines samengesteld en aanvullend Zweedse zuivelproducten — melk van verschillende vetgehaltes, yoghurt, kaas en karnemelk — zelf via HPLC gemeten.
De verdeling was duidelijk: fruit en kaas waren de grootste bronnen van putrescine, terwijl groenten en vleesproducten rijk waren aan spermidine en spermine. Een tabel die alleen de totaalsom weergeeft, plaatst fruit daarmee hoger dan voor spermidine alleen gerechtvaardigd zou zijn. Controleer bij elke tabel eerst welk van de drie stoffen er eigenlijk in staat.
Bronnen
De databank en de verdeling zijn afkomstig uit:
- Atiya Ali M, Poortvliet E, Strömberg R, Yngve A: Polyamines in foods: development of a food database. Food Nutr Res 2011;55:5572. PubMed 21249159
Samengesteld zijn gemeten gehaltes in voedingsmiddelen. Wat polyamines in het lichaam doen, valt buiten het bestek van dit onderzoek en staat hier niet vermeld.
Gerelateerde lexiconartikelen
Veelgestelde vragen
Wat is spermidine?
Een polyamine die in elke lichaamscel voorkomt en betrokken is bij celgroei en celdeling. Het lichaam maakt het zelf aan en neemt het daarnaast op via voeding.
Welke voedingsmiddelen bevatten veel spermidine?
Tarwekiemen staan met afstand bovenaan, gevolgd door sojabonen. Ook broccoli, paddenstoelen en gerijpte kaas leveren spermidine.
Kan ik spermidine innemen via voedingssupplementen?
Ja. De grondstof is doorgaans tarwekiemextract en de hoeveelheid per capsule is gedeclareerd.
Is er een aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor spermidine?
Nee. Voor polyamines bestaat geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid en geen vastgestelde bovengrens.
Zijn er bijwerkingen bij spermidinepreparaten?
Houd je aan de aangegeven hoeveelheid. Tarwekiemextract is afkomstig uit tarwe — dat is bij glutenintolerantie het doorslaggevende punt op de ingrediëntenlijst.
