Het kleine, roodviolette besje uit het Amazonegebied behoort tot de vruchten met het hoogste natuurlijke vitamine C-gehalte die botanisch zijn beschreven. Camu-camu (Myrciaria dubia) groeit wild aan de overstroomde oevers van rivieren in Peru, Brazilië, Colombia en Venezuela. De struiken staan tijdens het regenseizoen soms maandenlang in het water — een bijzondere groeivorm die verantwoordelijk is voor de typische oogstmethode vanuit een kano.
Rauw is de vrucht nauwelijks te eten. Ze smaakt extreem zuur, waardoor ze in haar thuisland van oudsher wordt verwerkt tot sap, sorbet of poeder. Voor de export wordt de pulp meestal schonend gedroogd en tot poeder gemalen, dat een lichtroze kleur behoudt en een uitgesproken citrusachtige geur heeft. Naast vitamine C bevat de vrucht volgens de overzichtsstudie van García-Chacón et al. (ACS Omega 2023) ook polyfenolen en carotenoïden. De auteurs vatten de stand van het onderzoek samen en bestempelen camu-camu als een van de best onderzochte Amazonevruchten — ze verwijzen naar studies naar antioxidatieve, antihyperglykemische en ontstekingsremmende effecten in celkweken en diermodellen, maar benadrukken dat de vertaling naar de mens tot dusver slechts in weinig gecontroleerde studies is onderzocht.
Een van die weinige humanstudies is het gerandomiseerde crossover-onderzoek van Agrinier et al. (Cell Reports Medicine 2024). 30 volwassenen met overgewicht en verhoogde triglyceridenwaarden namen twaalf weken lang dagelijks 1,5 g camu-camu-capsules of placebo. Het aandeel levervet daalde in de camu-camu-fase met 7,43 %, terwijl het onder placebo met 8,42 % toenam — het verschil tussen beide interventies bedroeg 15,85 %. Daarnaast daalden de leverwaarden AST en ALT. Dit is een kleine studie met een zeer specifieke groep deelnemers, geen behandelingsadvies, en de auteurs zelf schrijven dat de resultaten in grotere studies bevestigd moeten worden.
Een ouder, kleiner onderzoek van Inoue et al. (Journal of Cardiology 2008) onderzocht de antioxidatieve eigenschappen bij mensen: uitgangspunt was de observatie dat oxidatieve stress en ontsteking processen begeleiden die bijdragen aan atherosclerose. Tot aan deze studie was het antioxidatieve effect van camu-camu in vivo bij mensen niet onderzocht. Het systematische overzicht van Langley et al. (Journal of Alternative and Complementary Medicine 2015) vat het op dat moment beschikbare bewijs samen en concludeert dat de vrucht een interessant maar nog onvoldoende onderzocht natuurproduct is. Santos et al. (Food Chemistry 2022) belichten de verwerkingsketen en wijzen erop dat ongeveer 50 % van het ruwe materiaal — met name de schil en de pitten — vooralsnog als restmateriaal wordt beschouwd, ook al bevinden zich daar juist veel van de bioactieve verbindingen.
Wat het onderzoek níet aantoont: er zijn geen grote langetermijnstudies, geen betrouwbare gegevens over een algemeen 'immuuneffect' bij gezonde mensen en geen door de EU goedgekeurde gezondheidsclaims voor camu-camu zelf. De effecten die worden afgeleid uit het vitamine C-gehalte gelden formeel voor vitamine C als voedingsstof, niet voor de vrucht.
Een kleine berekening zet de studiehoeveelheid in perspectief: de 1,5 g capsule-inhoud per dag uit de Agrinier-studie komt overeen met ongeveer een halve afgestreken theelepel camu-camu-poeder. Wie in plaats daarvan de verse vrucht zou eten, zou — afhankelijk van de opgave in de literatuur over het vitamine C-gehalte — met enkele grammen vruchtvlees op dezelfde hoeveelheid ascorbinezuur komen als met een sinaasappel. De verse bes is buiten Zuid-Amerika echter praktisch niet verkrijgbaar, waardoor de wereldmarkt vrijwel uitsluitend wordt beleverd met poeder, gevriesdroogd poeder en extract.
In de keuken wordt camu-camu-poeder meestal koud gebruikt: in smoothies, over yoghurt, in raw food-repen of aangelengd in water. Hitte vernietigt vitamine C, dus bakken of langdurig verwarmen is niet zinvol. De smaak is uitgesproken zuur; veel mensen mengen het poeder met zoete ingrediënten zoals banaan of appel. Naast het pure poeder zijn er capsules, zoals ook in de genoemde studie gebruikt, en gestandaardiseerde extracten met een bepaald vitamine C-aandeel.
Onder de regionale namen Cacari en Camocamo duikt de vrucht op in reisverslagen uit het Peruaanse Amazonegebied. De wetenschappelijke naam Myrciaria dubia verwijst naar de verwantschap met de mirtefamilie, waartoe ook guave en kruidnagel behoren.
Werking
In een gerandomiseerde, placebogecontroleerde crossover-studie met 30 volwassenen met overgewicht (Agrinier et al., Cell Reports Medicine 2024) leidde de dagelijkse inname van 1,5 g camu-camu gedurende twaalf weken tot een afname van het levervet met 7,43 %, tegenover een toename van 8,42 % onder placebo. De overzichtsstudie van García-Chacón et al. (ACS Omega 2023) vat daarnaast studies samen over antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen uit cel- en diermodellen. Grote humanstudies met een lange observatieduur ontbreken vooralsnog.
Dosering
In de studie van Agrinier et al. (2024) werden gedurende twaalf weken dagelijks 1,5 g camu-camu-capsules gebruikt. Dat komt overeen met ongeveer een halve afgestreken theelepel poeder. Andere studies maakten gebruik van sap- of poederbereidsels in uiteenlopende hoeveelheden. Op basis van deze beperkte gegevens is geen algemeen geldige consumptieaanbeveling af te leiden; de aanduidingen op handelsverpakkingen liggen meestal tussen 0,5 en 3 g poeder per dag.
Natuurlijke bronnen
Camu-camu groeit wild aan rivieroevers in het Amazone-regenwoud van Peru, Brazilië, Colombia en Venezuela.
Veelgestelde vragen
Waar komt camu-camu vandaan?
De vrucht groeit wild aan rivieroevers in het Amazone-regenwoud van Peru, Brazilië, Colombia en Venezuela. De struiken staan tijdens het regenseizoen soms in het water en worden vaak vanuit een kano geoogst. Noemenswaardige gecultiveerde teelt bestaat vooral in Peru.
Waarom is camu-camu bijna alleen als poeder verkrijgbaar?
De verse vrucht is extreem zuur en erg gevoelig. Voor de export wordt de pulp schonend gedroogd en gemalen. Zo blijft het poeder houdbaar, terwijl verse bessen buiten Zuid-Amerika nauwelijks beschikbaar zijn.
Kan ik camu-camu-poeder gebruiken om mee te bakken?
Dat is niet zinvol. Vitamine C is gevoelig voor hitte en wordt bij het bakken grotendeels vernietigd. Roer het poeder liever koud door smoothies, yoghurt, muesli of water.
Hoe smaakt camu-camu?
Uitgesproken zuur, met een licht besachtig-citrusachtige toon. Puur is het poeder nauwelijks aangenaam, maar in combinatie met zoete vruchten zoals banaan of appel wordt de smaak veel ronder.
Wat heeft de studie uit 2024 aangetoond?
In het onderzoek van Agrinier et al. (Cell Reports Medicine 2024) namen 30 volwassenen met overgewicht twaalf weken lang dagelijks 1,5 g camu-camu-capsules. Het aandeel levervet daalde in deze fase met 7,43 %, terwijl het onder placebo met 8,42 % toenam. Het gaat om een kleine studie die in grotere groepen bevestigd zou moeten worden.
Is camu-camu hetzelfde als acerola?
Nee. Beide vruchten staan bekend om hun hoge vitamine C-gehalte, maar behoren tot verschillende plantenfamilies. Camu-camu is Myrciaria dubia uit de mirtefamilie, acerola is Malpighia emarginata.
Hoeveel poeder komt overeen met de studiehoeveelheid?
1,5 g capsule-inhoud komt overeen met ongeveer een halve afgestreken theelepel poeder. Dat is de hoeveelheid die in de studie van Agrinier et al. dagelijks gedurende twaalf weken werd ingenomen.
