Zwavel zit in vrijwel elk levend organisme — in haar, nagels, bindweefsel, in enzymen en in de aminozuren cysteïne en methionine. MSM, chemisch methylsulfonylmethaan of dimethylsulfon, is een van de eenvoudigste organische zwavelverbindingen die er bestaan: twee methylgroepen, één zwavelatoom, twee zuurstofatomen. De stof is een wit, kristallijn, nagenoeg geurloos poeder dat goed oplosbaar is in water.
In de natuur ontstaat MSM als onderdeel van een biologische cyclus. Zeealgen vormen dimethylsulfoniopropionaat, dat via de atmosfeer wordt omgezet in dimethylsulfide en uiteindelijk geoxideerd wordt tot DMSO en MSM. Regen transporteert deze verbindingen terug naar bodem en planten. Zo komt MSM in kleine sporen terecht in fruit, groenten, granen, melk en koffie. De concentraties liggen doorgaans in het milligram- of zelfs microgrambereik per kilogram. Door koken, drogen en industriële verwerking gaat een groot deel van dit natuurlijke gehalte verloren, omdat MSM vluchtig is bij verhitting.
Synthetisch wordt MSM tegenwoordig meestal bereid uit DMSO (dimethylsulfoxide) door oxidatie met waterstofperoxide. Daarna wordt het product gedestilleerd of omgekristalliseerd. Hoogzuivere kwaliteit bevat meer dan 99,9 procent MSM.
Over de stand van het onderzoek: een monografie in Alternative Medicine Review 2003 vat de toenmalige gegevens over methylsulfonylmethaan samen en beschrijft herkomst, chemie en de onderzochte toepassingsgebieden. Buiten dit overzichtsartikel is de beschikbare onderzoeksdata over MSM als geïsoleerde stof beperkt. Er zijn enkele klinische onderzoeken naar gewrichtsklachten, belasting na sport en huidthema’s, maar robuuste, grootschalige meta-analyses met duidelijke eindpunten ontbreken. Een EU-erkende gezondheidsclaim voor MSM bestaat niet. Bij literatuuronderzoek is een eigenaardigheid te vermelden: de afkorting MSM staat in de geneeskunde ook voor ”men who have sex with men”, en veel treffers in databases gaan over hiv-preventie en gedragsonderzoek, niet over de zwavelverbinding. Artikelen zoals die van Zhang en Chu in Cell Research 2005, van Morris en Little in Current Opinion in HIV and AIDS 2011 of van LeGrand en collega’s in Current Opinion in HIV and AIDS 2017 verschijnen bij een MSM-zoekopdracht weliswaar prominent, maar behandelen geen voedingsstoffen, maar epidemiologische vraagstukken.
In voedingssupplementen wordt MSM meestal aangeboden als puur poeder of in capsules. Gangbare portie-aanduidingen op de Europese markt liggen tussen ongeveer 500 en 3000 milligram per dag. Ter vergelijking: in verse koemelk werden waarden gemeten van enkele milligrammen per liter — om met voeding een capsuledosering van 1000 milligram te bereiken, zou je honderden liters melk moeten drinken. Die berekening maakt duidelijk waarom MSM als enkelvoudige stof in relevante hoeveelheden vrijwel uitsluitend via verrijkte producten wordt ingenomen — niet via de voeding.
Het zwavelaandeel in het MSM-molecuul bedraagt ongeveer 34 procent van het gewicht. Een gram MSM levert daarmee circa 340 milligram elementair zwavel. Ter vergelijking: een ei bevat afhankelijk van de grootte ongeveer 65 tot 80 milligram zwavel, gebonden in aminozuren zoals cysteïne. Dat betekent niet dat MSM een ei vervangt — de bindingsvorm is totaal anders — maar het maakt de grootteorde tastbaar.
Qua smaak is puur MSM licht bitter. Als poeder wordt het vaak aangelengd met water, sap of smoothies. Capsules omzeilen deze smaak. MSM is hittestabiel tot ongeveer 100 graden Celsius in oplossing; daarboven begint het te sublimeren.
Wat MSM niet is: geen geneesmiddel, geen vervanger voor een gevarieerde voeding, geen bewezen middel tegen bepaalde aandoeningen. Wie interesse heeft in deze stof, let best op zuiverheid (bij voorkeur meer dan 99,9 procent), productiewijze (gedestilleerd in plaats van alleen gekristalliseerd) en analysecertificaten.
Werking
Een monografie in Alternative Medicine Review 2003 vat de chemie, het voorkomen en de onderzochte toepassingen van MSM samen. Grootschalige, zeggende klinische meta-analyses over geïsoleerd MSM ontbreken vooralsnog, en een EU-erkende gezondheidsclaim bestaat niet.
Dosering
Gangbare portie-aanduidingen in voedingssupplementen liggen tussen 500 en 3000 milligram MSM per dag, vaak verdeeld over twee porties. In de monografie in Alternative Medicine Review 2003 worden doseringen uit afzonderlijke klinische onderzoeken in dit bereik beschreven. Wie MSM wil innemen, begint het beste laag en let op de individuele verdraagzaamheid. Concrete aanbevelingen voor bepaalde klachten zijn op basis van de beschikbare data niet te geven.
Natuurlijke bronnen
MSM komt in kleine hoeveelheden voor in veel verse voedingsmiddelen zoals fruit, groenten, granen, melk en koffie. Het gehalte wordt door verwerking en verhitting sterk gereduceerd.
Veelgestelde vragen
Wat is MSM eigenlijk chemisch gezien?
MSM is de afkorting voor methylsulfonylmethaan, ook wel dimethylsulfon genoemd. Het is een eenvoudige organische zwavelverbinding opgebouwd uit twee methylgroepen, één zwavelatoom en twee zuurstofatomen. Het zwavelaandeel in het molecuul bedraagt ongeveer 34 procent.
Kan ik MSM via de voeding binnenkrijgen?
Theoretisch wel, maar in de praktijk nauwelijks in noemenswaardige hoeveelheden. MSM komt in fruit, groenten, melk, granen en koffie alleen in sporen voor, doorgaans in het milligram- of microgrambereik per kilogram. Koken en verwerken verlagen het gehalte nog verder.
Waarom vind ik bij PubMed onder MSM zoveel hiv-studies?
De afkorting MSM wordt in de geneeskunde ook gebruikt voor "men who have sex with men". Artikelen zoals die van Zhang en Chu (Cell Research 2005) of Morris en Little (Current Opinion in HIV and AIDS 2011) gaan over epidemiologie en hebben niets te maken met de zwavelverbinding.
Hoe wordt MSM geproduceerd?
Meestal synthetisch uit DMSO (dimethylsulfoxide), dat met waterstofperoxide wordt geoxideerd tot MSM. Hoogwaardige kwaliteit wordt daarna gedestilleerd en bereikt een zuiverheid van meer dan 99,9 procent. Gekristalliseerde kwaliteit is doorgaans minder zuiver dan gedestilleerde.
Hoe smaakt MSM-poeder?
Puur MSM is een wit, kristallijn poeder met een licht bittere smaak. Het lost goed op in water. Veel mensen mengen het door sap of smoothies om de eigen smaak te verzachten. Capsules omzeilen de smaak volledig.
Bestaat er een officiële gezondheidsclaim voor MSM?
Nee. In de EU is voor MSM geen gezondheidsclaim erkend op grond van de Health Claims Verordening. Uitspraken over gewrichten, huid of immuunsysteem mogen daarom niet worden gedaan.
Is MSM hittestabiel?
In waterige oplossing is MSM stabiel tot ongeveer 100 graden Celsius. Daarboven begint de verbinding te sublimeren, dat wil zeggen direct over te gaan in de gasfase. In voedingsmiddelen gaat door verhitting en drogen een deel van het van nature aanwezige MSM verloren.
