80 milligram mariadistelextract per dagdosis zit er in één capsule van Leberkraft.com — waarvan 1,5 milligram silymarin. Dat is het relevante getal, want silymarin is het flavonolignaancomplex waar al het wetenschappelijk onderzoek naar mariadistel om draait. Al het andere in de vrucht van de distel is farmacologisch bijzaak.
De mariadistel (Silybum marianum) behoort tot de composietenfamilie en wordt volgens de overzichtstudie van Abenavoli et al. (Phytotherapy Research, 2018) al zo’n 2.000 jaar als medicinale plant gebruikt. De farmacologisch interessante bestanddelen zitten niet in blad of wortel, maar in de vruchten — botanisch gezien zijn dat geen zaden, ook al worden ze in de volksmond zo genoemd. Deze vruchten bevatten een mengsel van flavolignanen dat samen silymarin heet. Het belangrijkste bestanddeel daarvan is sylibine, ook wel silibinine genoemd.
Wat maakt silymarin interessant voor de wetenschap? Abenavoli en collega’s vatten de onderzochte farmacologische eigenschappen samen: antioxidatief, ontstekingsmodulerend, immunomodulerend, antifibrotisch en leverregulerend — telkens in een preklinisch model. Klinisch zijn silymarin-preparaten getest bij alcoholische leverziekte, niet-alcoholische leververvetting, virale hepatitis, door medicijnen veroorzaakte leverschade en vliegenzwam-vergiftiging. De auteurs trekken een eerlijke conclusie: ondanks veelbelovende voorstudies zijn er verdere goed opgezette, gerandomiseerde klinische studies nodig om het daadwerkelijke nut van mariadistelpreparaten bij leveraandoeningen definitief vast te stellen. Dit is onderzoek, geen werkingsbelofte.
Een woord over biobeschikbaarheid, dat in de overzichtstudie eveneens wordt besproken: sylibine lost slecht op in water. Dat is de reden waarom extracten worden gestandaardiseerd en waarom de hoeveelheid silymarin in milligram wordt opgegeven, niet het gewicht van de gemalen vrucht. Een blik op de productgegevens van Leberkraft.com laat zien: 80 milligram mariadistelextract levert 1,5 milligram silymarin. Dat komt neer op een silymarin-aandeel van ongeveer 1,9 procent in het extract — beduidend minder dan de 70- tot 80-procent-standaardiseringen die in veel klinische studies werden gebruikt. In de onderzoeken die in de overzichtstudie worden genoemd, kwamen doorgaans silymarin-doseringen in het driecijferige milligramgebied per dag aan bod. Wie de silymarin-hoeveelheid van een studiedosis wil bereiken, zou een veelvoud van de dagdosis moeten innemen. Het product combineert mariadistel met artisjok (480 milligram extract, waarvan 32,5 milligram cynarine), reishi (60 milligram), ginseng en kurkuma — de kwantitatieve hoofdrol is hier duidelijk voor de artisjok, niet voor de mariadistel.
Synonimen voor de plant zijn er volop: Christi Krone, Donnerdistel, Frauendistel, Stechkörner. De Latijnse naam Silybum marianum verwijst volgens de legende naar de Maagd Maria — de witte vlekken op de bladeren zouden afkomstig zijn van haar moedermelk, vandaar ook de Nederlandse naam mariadistel en de Engelse naam milk thistle. Botanisch is het een een- tot tweejarige plant, oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en tegenwoordig verspreid tot in Midden-Europa en Noord-Amerika.
Belangrijk voor de juiste context: de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid heeft voor silymarin geen gezondheidsclaim goedgekeurd. In de EU mag een voedingssupplement met mariadistelextract dan ook niet worden aangeprezen met een leverwerkingsclaim. Wat de wetenschap bespreekt en wat een fabrikant op de verpakking mag zetten, zijn twee verschillende niveaus. De overzichtstudie van Abenavoli et al. beschrijft een stand van onderzoek — zij is geen vrijbrief voor gezondheidsbeloften. Wie de onderzoeksstand wil kennen, vindt die onder DOI 10.1002/ptr.6171. En wie wil weten wat er in de eigen capsule zit, rekent de milligramopgave van de fabrikant door — bij Leberkraft.com zijn dat de genoemde 1,5 milligram silymarin per portie, in een formule die vooral op artisjok inzet.
Wat bij de dagelijkse routine hoort en wat als kuur bedoeld is, staat overzichtelijk bij de lever-en-darm-selectie.
Werking
In de overzichtstudie van Abenavoli et al. (Phytotherapy Research, 2018) worden voor silymarin antioxidatieve, ontstekingsmodulerende, antifibrotische en leverregenererende eigenschappen besproken — onderzocht bij alcoholische leverziekte, leververvetting, hepatitis en vliegenzwam-vergiftiging. De auteurs benadrukken uitdrukkelijk dat er ondanks veelbelovende voorstudies verdere goed opgezette gerandomiseerde klinische studies nodig zijn om het daadwerkelijke nut definitief vast te stellen. Een door de EU goedgekeurde gezondheidsclaim voor silymarin bestaat niet.
Dosering
Leberkraft.com geeft per dagdosis 80 milligram mariadistelextract met 1,5 milligram silymarin op. In de klinische onderzoeken die worden genoemd in de overzichtstudie van Abenavoli et al. (2018) werden doorgaans gestandaardiseerde silymarin-preparaten in het driecijferige milligramgebied gebruikt — de productdosering ligt dus beduidend onder de typische studiesdoseringen.
Natuurlijke bronnen
Vruchten (zaden) van de mariadistel, gestandaardiseerde extracten in voedingssupplementen.
Veelgestelde vragen
Wat is silymarin eigenlijk?
Silymarin is geen enkelvoudige stof, maar een mengsel van flavolignanen dat voorkomt in de vruchten van de mariadistel. Het belangrijkste bestanddeel is sylibine, ook wel silibinine genoemd (Abenavoli et al., 2018).
Hoeveel silymarin zit er in een portie Leberkraft.com?
Volgens de fabrikantopgave 1,5 milligram silymarin bij 80 milligram mariadistelextract. Het silymarin-aandeel in het extract bedraagt daarmee ongeveer 1,9 procent.
Is mariadistel wetenschappelijk onderzocht?
Ja, de overzichtstudie van Abenavoli et al. in Phytotherapy Research (2018) vat onderzoeken samen bij alcoholische leverziekte, leververvetting, virale hepatitis en vliegenzwam-vergiftiging. De auteurs vragen echter om verdere goed opgezette gerandomiseerde studies.
Waarom wordt mariadistel vaak gecombineerd met artisjok?
Beide planten worden traditioneel in verband gebracht met de lever. Bij Leberkraft.com vormt de artisjok met 480 milligram extract zelfs het grootste aandeel in gewicht; mariadistel staat op 80 milligram.
Waarom is silymarin zo moeilijk opneembaar?
Sylibine lost slecht op in water, wat de biobeschikbaarheid beperkt. Om die reden worden extracten gestandaardiseerd en wordt de hoeveelheid silymarin in milligram opgegeven (Abenavoli et al., 2018).
Waar komt de naam mariadistel vandaan?
Volgens de legende zijn de witte vlekken op de bladeren afkomstig van de moedermelk van de Maagd Maria. Vandaar ook de Engelse naam milk thistle en de botanische aanduiding Silybum marianum.
Is er een officiële werkingsclaim voor silymarin in de EU?
Nee. De EU heeft geen gezondheidsclaim voor silymarin goedgekeurd. Berichten over werkingen verwijzen altijd naar de stand van het onderzoek, niet naar goedgekeurde health claims.
